Ramadan in Marokko: tradities, de nachten en het Suikerfeest

In Marokko is de ramadan een maand van vasten overdag en van familie, gebed en lange avonden na zonsondergang. Voor zonsopgang eet men een lichte maaltijd, bij zonsondergang breekt men samen het vasten met de ftour, en daarna lopen de moskeeën vol voor de lange nachtgebeden. De maand bouwt op naar de 27e nacht, waarin kinderen die voor het eerst vasten in het zonnetje worden gezet, en eindigt met het Suikerfeest (Eid al-Fitr). In 2027 wordt de ramadan verwacht van ongeveer 8 februari tot 9 maart.

Hier leest u wat de maand betekent en wat u ter plaatse ziet en hoort. Wat er voor uw reis verandert, van maaltijden en openingstijden tot alcohol en vervoer, staat in onze praktische gids over Marokko tijdens de ramadan.

De ramadan in het kort

De ramadan is de negende maand van de islamitische kalender, de maand waarin volgens de Koran de openbaring ervan begon. Vasten in deze maand is een van de vijf zuilen van de islam: van zonsopgang tot zonsondergang eten en drinken moslims die daartoe in staat zijn niets (zelfs geen water), roken ze niet en hebben ze geen seks. Marokkanen hebben zoveel respect voor de maand dat ze haar vaak Sidna Ramadan noemen, ongeveer ‘onze heer Ramadan’.

Niet iedereen vast. Kinderen hoeven het niet voor de puberteit; zieken en reizigers halen de dagen later in, zoals de Koran toestaat; ook zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven en voor hun gezondheid vrezen, en vrouwen tijdens hun menstruatie, zijn vrijgesteld.

Het islamitische jaar volgt de maan, dus de ramadan begint elk jaar ongeveer 11 dagen eerder. Marokko gaat uit van een eigen waarneming van de nieuwe maansikkel: op de avond van de 29e dag van de voorgaande maand verzamelt het ministerie van Habous en Islamitische Zaken de meldingen van zijn waarnemers in het hele land en maakt het bekend of het vasten de volgende dag begint. In 2026 begon de ramadan in Marokko op donderdag 19 februari, een dag na Saudi-Arabië, en duurde hij 29 dagen, met het Suikerfeest op vrijdag 20 maart.

	Verwacht in 2027
Eerste vastendag	Maandag 8 februari
De 27e nacht (Laylat al-Qadr)	Vrijdagavond 5 maart (onze schatting)
Suikerfeest (Eid al-Fitr)	Woensdag 10 maart

Het grootste deel van de maand valt in februari: onze gids over Marokko in februari beschrijft het weer en alles wat er dan verder te doen is. Hoe de islam het dagelijks leven de rest van het jaar bepaalt, van de oproep tot het gebed tot de moskeeën die u kunt bezoeken, leest u in onze gids over de islam in Marokko.

Een ramadandag in een Marokkaanse stad

Voor zonsopgang: de shour en de nafar

De dag begint in het donker met de shour, een lichte maaltijd voor het ochtendgebed: brood, melk, yoghurt, soms een gerstesoep. Al generaties lang worden families in de oude medina's daarvoor gewekt door de nafar (ook neffar gespeld), een man in djellaba en rode tarboesj die door de steegjes loopt en op een lange koperen hoorn blaast, soms met een trommelaar naast zich. Het is een seizoensrol: hij verschijnt met de ramadan, verdwijnt zodra het Suikerfeest is aangekondigd, en aan het eind van de maand bedanken de families hem met wat munten of een klein cadeau.

Wekkers en telefoons hebben hem zeldzaam gemaakt, maar de traditie leeft voort in delen van de oude medina's van Fez, Marrakech, Rabat en Salé. In Taroudant klimt de nafar tijdens de maand nog elke nacht in de minaret van zijn moskee, en hij blaast ook op zijn hoorn als de nachtgebeden afgelopen zijn. Logeert u in een riad in een oude medina, dan hoort u hem misschien midden in de nacht.

Overdag: rustige ochtenden, drukke middagen

De ochtenden zijn rustig en veel winkels gaan later open dan normaal. De stad wordt pas in de middag wakker, als mensen brood, dadels en msemen voor de avond gaan kopen. Banketbakkers stapelen chebakia op, het bloemvormige ramadangebak dat gefrituurd en in honing gedrenkt wordt, en veel families maken het zelf, net als sellou, een mengsel van geroosterd meel, amandelen en sesam. In het laatste uur voor zonsondergang zijn de bakkerijen afgeladen en haast iedereen zich naar huis.

Zonsondergang: de ftour

Een paar minuten rond zonsondergang zijn de straten bijna helemaal leeg. De oproep tot het maghribgebed, en in sommige steden een sirene, markeert het einde van het vasten. Families breken het samen met dadels en melk of water, en daarna harira, de soep van tomaat, linzen en kikkererwten waarmee de ftour begint. Wat er verder op tafel staat, van gekookte eieren tot baghrir, beschrijven we in onze gids over het Marokkaanse ontbijt.

Na het donker: tarawih en lange avonden

Na het laatste gebed van de dag volgen de tarawih, lange extra gebeden waarin grote delen van de Koran worden gereciteerd. De grote moskeeën stromen over en de rijen gelovigen op hun gebedskleedjes gaan buiten verder: op het plein van de Hassan II-moskee in Casablanca bidden elke avond duizenden mensen, en in Marrakech komen de gelovigen samen rond de Koutoubia. Loop om de rijen heen, nooit erdoorheen, en fotografeer geen biddende mensen.

Daarna blijft de stad lang wakker. Families gaan op bezoek bij familie en kijken samen naar de ramadanseries op tv, en cafés en pleinen lopen vol; in Marrakech is het Jemaa el-Fna-plein tot ver na middernacht druk.

Laylat al-Qadr, de 27e nacht

Laylat al-Qadr, de Nacht van de Beschikking (of van de Macht), herdenkt de nacht waarin de openbaring van de Koran begon, een nacht die de Koran zelf ‘beter dan duizend maanden’ noemt. Ze valt in een van de laatste tien nachten van de ramadan, en de meeste Marokkanen vieren haar op de 27e: de nacht tussen de 26e en de 27e vastendag. In 2026 was dat de avond van 16 maart; in 2027 zou het, als de ramadan op 8 februari begint, de avond van vrijdag 5 maart moeten zijn.

Het is de vurigste nacht van de maand, en de moskeeën blijven tot de dageraad vol. Thuis brandt men wierook, die de soeks in de dagen ervoor bij hopen verkopen, zoals op onze omslagfoto. Na de gebeden komt de familie samen rond een couscous, vaak met zeven groenten, die men deelt met de buren of waarvan men een deel naar de moskee brengt.

Het eerste vasten van de kinderen

Het is ook de nacht van de kinderen. Veel Marokkaanse kinderen proberen op de 27e hun eerste volledige vastendag, en families vieren dat bijna als een kleine bruiloft:

• Meisjes dragen een kaftan of takchita en krijgen henna op hun handen; sommigen worden door een negafa, de vrouw die bruiden aankleedt, als kleine bruidjes gekleed en gekroond, en rondgedragen in een amaria, de bruidsdraagstoel.
• Jongens dragen een djellaba of jabador, een rode tarboesj en gele balgha-slippers, en sommigen rijden op een versierd paard.
• Het verbreken van het vasten: het kind begint met dadels en melk, vaak met een gekookt ei; in sommige families boven op een houten ladder, als teken van opgaan naar God.
• Foto's en cadeautjes: fotostudio's zitten die avond vol, en kinderen krijgen kleine cadeautjes of wat geld.

De kledingstukken zelf leggen we uit in onze gids over traditionele Marokkaanse kleding.

Geven: zakat al-fitr en gedeelde ftours

Vrijgevigheid hoort bij het vasten. Voor het Suikerfeest betaalt elke vastende moslim de zakat al-fitr, een vastgestelde aalmoes, voor zichzelf en voor iedereen voor wie hij zorgt, zodat ook arme families kunnen feestvieren. De Hoge Raad van Oelama stelt het bedrag elk jaar vast: in 2026 was dat 25 dirham (ongeveer € 2,30) per persoon, de waarde van zo'n 2,5 kg graan, te betalen in natura of in geld tot drie dagen voor het feest, en iedereen mag meer geven. Het bedrag voor 2027 wordt tegen het einde van de maand bekendgemaakt.

Elke ramadan deelt de Stichting Mohammed V voor Solidariteit voedselpakketten uit met meel, olie, suiker, linzen en thee: in 2026 bereikte haar 28e nationale actie zo'n 4,36 miljoen mensen. De Koninklijke Garde serveert in verschillende steden, waaronder Marrakech, ftourmaaltijden aan gezinnen in nood, en verenigingen brengen daklozen hun avondmaal.

Het Suikerfeest: het einde van het vasten

Op de avond van de 29e dag zoeken de waarnemers opnieuw naar de maansikkel: wordt die gezien, dan is het de volgende dag Suikerfeest (Eid al-Fitr); zo niet, dan duurt het vasten 30 dagen. Marokkanen noemen het l-Eid sghir, het ‘kleine feest’, en het levert twee officiële feestdagen op.

• Gebed: de dag begint kort na zonsopgang met het feestgebed, in een moskee of op de msalla, een gebedsplaats in de open lucht.
• Nieuwe kleren: kinderen krijgen nieuwe kleding, voor veel ouders de topprioriteit van het seizoen, en volwassenen dragen hun mooiste djellaba, jabador of kaftan; kleermakers werken de nacht ervoor tot laat door.
• Een zoet ontbijt: geen harira meer. Op tafel staan msemen, baghrir met honing, gebak en muntthee.
• Bezoek: jongeren gaan eerst bij de ouderen langs, buren ruilen bordjes met gebak en kinderen halen bij familie wat geld op. Men groet elkaar met ‘Eid mubarak’ of het Marokkaanse awashrkum mebrouka.

Op de ochtend van het feest zijn de meeste winkels dicht en zijn zelfs taxi's schaars, terwijl bussen en treinen in de dagen ervoor en erna vol zitten. Het Suikerfeest 2027 wordt verwacht op woensdag 10 maart, en onze gids over Marokko in maart beschrijft de rest van die maand. Het andere grote feest, het Offerfeest (Eid al-Adha), volgt zo'n tien weken later, en alle data van het jaar staan in onze kalender van feesten en festivals in Marokko.

Een goede gast tijdens de ramadan

Van bezoekers die geen moslim zijn, verwacht niemand dat ze vasten. Eet, drink en rook overdag discreet, uit het zicht van de straat, en heb geduld aan het eind van de middag, als mensen moe zijn. Wens mensen ‘Ramadan mubarak’ of ‘Ramadan karim’; meer handige woorden vindt u in onze Marokkaans-Arabische zinnetjes. Nodigt een familie u uit om de ftour te delen, dan is dat een echte eer: neem de uitnodiging hartelijk aan, kom voor zonsondergang en neem dadels of gebak mee. De rest van de omgangsvormen staat in onze gids over etiquette in Marokko.

Wilt u begrijpen wat u op straat ziet? Tijdens een privérondleiding door Marrakech kan uw gids de gebruiken uitleggen terwijl u door de medina loopt; stuur ons een WhatsApp-bericht met uw reisdata.